Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa ban hành hướng dẫn chi tiết cho các hộ, cá nhân kinh doanh cách kê khai, nộp thuế từ năm 2026.
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), doanh thu dưới 500 triệu đồng sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng VAT và thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, theo Thông báo ngày 31/1, Cục thuế cho biết, cá nhân, hộ kinh doanh thuộc diện này vẫn phải thông báo doanh thu thực tế trước 31/1 hàng năm. Riêng năm nay, nhóm này sẽ phải thông báo 2 lần, vào 31/7 và 31/1/2027. Trường hợp phát sinh doanh thu thực tế vượt 500 triệu đồng, họ phải khai, nộp thuế kể từ quý phát sinh.
Nhóm có doanh thu trên 500 triệu đồng một năm sẽ kê khai, tính thuế theo từng ngưỡng doanh thu. Cụ thể, với thuế thu nhập cá nhân, hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng một năm, xác định được chi phí đầu vào sẽ chịu thuế suất 15% trên phần lãi. Mức này tương ứng ưu đãi thuế suất thu nhập doanh nghiệp của công ty siêu nhỏ có doanh thu tương đương.
Hộ kinh doanh có doanh thu một năm 3-50 tỷ đồng sẽ chịu thuế suất 17% và 20% với số thu hơn 50 tỷ.
Trường hợp hộ có doanh thu dưới 3 tỷ không xác định được chi phí, họ sẽ tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện nay, mức 0,5-2% tùy ngành nghề. Tuy nhiên, họ sẽ được trừ đi khoản thu thuộc ngưỡng không chịu thuế (500 triệu đồng một năm), trước khi tính toán.
Về sổ sách kế toán, nhóm miễn thuế và nộp thuế theo doanh thu cần theo dõi sổ doanh thu chi tiết. Nếu nộp thuế theo lợi nhuận, họ phải lập 4 loại sổ kế toán, gồm doanh thu bán hàng, dịch vụ; chi tiết doanh thu, chi phí; vật liệu, hàng hóa (theo dõi xuất – nhập – tồn); và dòng tiền tại ngân hàng (theo dõi tiền mặt, gửi) .
Quầy hàng tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội). Ảnh: Hoàng Giang
Theo Cục Thuế, việc xác định hộ kinh doanh chỉ thông báo doanh thu hay thuộc diện phải kê khai, nộp thuế sẽ căn cứ vào doanh thu thực tế phát sinh theo các mốc quy định. Hộ kinh doanh không phải tự xác định hay lo lắng về việc áp dụng chính sách. Cơ quan thuế sẽ chủ động rà soát dữ liệu, hướng dẫn cụ thể với từng trường hợp.
“Giai đoạn đầu, công tác quản lý thuế theo nguyên tắc công khai, minh bạch, lấy hỗ trợ là trọng tâm, không gây áp lực không cần thiết với các hộ kinh doanh chấp hành tốt pháp luật thuế”, ngành thuế khẳng định.
4 nhóm hộ kinh doanh được quản lý thuế từ 2026
| Tiêu chí | Dưới 500 triệu đồng (Nhóm 1) |
Từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng (Nhóm 2) |
Từ 3 tỷ đến dưới 50 tỷ đồng (Nhóm 3) |
Trên 50 tỷ đồng (Nhóm 4) |
| Thuế VAT | Không chịu thuế | Doanh thu (x) tỷ lệ VAT theo ngành | ||
| Thuế TNCN | Miễn hoàn toàn | Lựa chọn:
–Cách 1: (Doanh thu – 500 triệu) x tỷ lệ TNCN theo ngành –Cách 2: (Doanh thu – chi phí) x 15% |
(Doanh thu – chi phí) × 17% | (Doanh thu – chi phí) × 20% |
| Khai thuế VAT | Thông báo doanh thu hàng năm | Theo quý | Theo tháng | |
| Khai thuế TNCN | Theo quý và quyết toán năm (31/1 năm sau) | |||
| Hóa đơn điện tử | Không bắt buộc | Bắt buộc (nếu doanh thu > 1 tỷ) | Bắt buộc | Bắt buộc |
Với thuế VAT, hộ kinh doanh khi chuyển sang kê khai vẫn nộp thuế VAT theo doanh thu, và bảng tỷ lệ tính không thay đổi so với trước. Các hộ kinh doanh có ngưỡng doanh thu từ 500 triệu đến trên 50 tỷ đồng cũng áp dụng phương pháp này.
Số thuế phải nộp = doanh thu tính thuế VAT (x) tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề.
Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cá nhân kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
Chi phí được trừ là các khoản phát sinh thực tế liên quan tới hoạt động sản xuất – kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ. Các khoản thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên còn cần chứng từ thanh toán không tiền mặt.
Mức thuế suất áp dụng với hộ kinh doanh từ 2026
| Hộ kinh doanh | Căn cứ tính thuế | Thuế suất TNCN (%) |
Thuế suất VAT (%)
|
|
Xác định được chi phí
|
Doanh thu dưới 3 tỷ đồng | 15 | Tương tự như nhóm không xác định được chi phí |
| Doanh thu trên 3 – 50 tỷ đồng | 17 | ||
| Doanh thu trên 50 tỷ đồng | 20 | ||
|
Không xác định được chi phí (với nhóm doanh thu dưới 3 tỷ đồng)
|
Phân phối, cung cấp hàng hoá | 0,5 | 1 |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu | 1,5 | 3 | |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 2 | 5 | |
| Cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử, phim số, ảnh số, nhạc số, quảng cáo số | 5 | 5 | |
| Cho thuê bất động sản, trừ hoạt động kinh doanh lưu trú | 5 | 5 | |
| Các ngành, lĩnh vực khác | 1 | 2 |
Các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử.
Nhóm có doanh thu 500 triệu đến 1 tỷ đồng không phải dùng hóa đơn điện tử. Song trường hợp đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng sẽ được đăng ký với cơ quan thuế. Hoặc nếu họ có nhu cầu sẽ được cơ quan thuế cấp hóa đơn từng lần phát sinh.
Hộ kinh doanh có nhiều địa điểm được lựa chọn một ngành, nghề hoặc một địa điểm kinh doanh để áp dụng mức trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế thu nhập cá nhân theo phương án có lợi nhất. Nếu chưa trừ đủ 500 triệu đồng, được tiếp tục lựa chọn thêm ngành, nghề địa điểm kinh doanh khác để tiếp tục trừ cho đến khi đủ 500 triệu đồng.
Tương tự, với hộ, cá nhân cho thuê bất động sản có nhiều địa điểm, họ được lựa chọn hợp đồng để trừ 500 triệu đồng. Nếu chưa trừ đủ tại một địa điểm cho thuê, hộ, cá nhân cho thuê sẽ được chọn các hợp đồng cho thuê bất động sản khác để trừ tiếp cho đến khi trừ đủ 500 triệu đồng. Nếu bên thuê khai, nộp thuế thay, điều này phải quy định rõ trong hợp đồng.
Với người bán trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, các sàn khấu trừ, nộp thay số này. Cuối năm, khoản này sẽ được trừ khi xác định số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của hộ, cá nhân kinh doanh.
Hộ hoạt động kinh doanh tại địa điểm cố định và cả trên sàn phải tổng hợp doanh thu để kê khai.
Trường hợp tạm ngừng hoạt động, hộ cần thông báo cho cơ quan quản lý thuế để cập nhật tình trạng. Trong thời gian này, họ không phải nộp hồ sơ khai thuế.
Năm ngoái, số thu thuế từ khu vực hộ, cá nhân kinh doanh đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với cùng kỳ. Theo thống kê, trong vòng 3 năm từ 2022-2025, cả nước có khoảng từ 3-4 triệu hộ kinh doanh. Trong đó hơn 2 triệu hộ khai thuế ổn định), chiếm khoảng 2% tổng thu ngân sách nhà nước.
Phương Dung/Vnexpress